 |
 |
 |
 |
||
 |
NA SKRÓTY
Współpraca z MONCentrum Szkolenia Ochrony Ludności i Dóbr Kultury, działające przy Szkole Aspirantów PSP w Krakowie, jest ważną placówką edukacyjną, wykorzystywaną przez Ministerstwo Obrony Narodowej w ramach przedsięwzięć realizowanych w tematyce humanitarnego prawa konfliktów zbrojnych. Jednym z zagadnień szkoleniowych Sił Zbrojnych RP jest bowiem ochrona dóbr kultury i współpraca wojska z instytucjami cywilnymi wobec zagrożeń czasu wojny i pokoju.
Obiekt Centrum zapewnia odpowiednie warunki socjalne, a przede wszystkim,. stojącą na wysokim poziomie bazę szkoleniową, dlatego też już od kilku lat MON organizuje tu specjalistyczne kursy dla kadry i pracowników wojska.
Głównym tematem szkoleń jest przedstawienie uczestnikom kursów rozwiązań regulujących wdrażanie Konwencji Haskiej z 1954 r. i Konwencji Paryskiej z 1972 r. oraz upowszechnianie w środowisku wojskowym międzynarodowych standardów w zakresie przestrzegania norm poszanowania kultury narodowej i dziedzictwa kulturalnego innych narodów w okresie działań zbrojnych i zagrożeń czasu pokoju.
Systematyczne szkolenia rozpoczęliśmy w roku 2000, wtedy to, w dniach 13-17.11.2000 r., odbyło się pierwsze spotkania dla przedstawicieli RSZ, OW i Instytucji Centralnych MON. Wzięło w nim udział 25 osób.
Szkolenie zorganizowane zostało przez Wydział Ochrony Dóbr Kultury Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON przy współudziale Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej. Miało ono na celu przeszkolenie kadry i pracowników wojska w zakresie rozwiązań systemowych, organizacyjnych i technicznych ochrony ludzi, obiektów i zbiorów w podstawowych jednostkach organizacyjnych WP na wypadek szczególnych zagrożeń. Służyło również uświadomieniu konieczności koordynacji działań ratowniczych, w tym udziału wojska, w całokształcie działań ratowniczych realizowanych przez wyspecjalizowane służby, a głównie sztaby kryzysowe poszczególnych szczebli, wojewódzkich konserwatorów zabytków, jednostki Państwowej Straży Pożarnej, Służby Zdrowia i Obrony Cywilnej. Spotkanie stało się także okazją do zaprezentowania dokonań w tej dziedzinie Akademii Obrony Narodowej, Sztabu Generalnego WP i cywilnych struktur ministerstwa w tym Departamentu Społeczno-Wychowawczego i Departamentu Infrastruktury.
Integralną częścią szkolenia były zajęcia praktyczne w Muzeum Narodowym w Krakowie, Muzeum Żup w Wieliczce, Zamku na Wawelu, Starym Teatrze oraz obiekcie zabytkowym jakim jest siedziba Wojskowego Ośrodka Kultury w Krakowie.
Szkolenie obejmowało następujące zagadnienia:
1. Współczesne zagrożenia dóbr kultury
2. Ochrona dóbr kultury w prawie międzynarodowym i polskim
3. Strategia państwa i priorytety działań w zakresie ochrony dóbr kultury
4. Planowanie przedsięwzięć w zakresie ochrony dóbr kultury na wypadek zagrożeń czasu pokoju i na wypadek konfliktu zbrojnego
5. Zadania obrony cywilnej w ochronie dóbr kultury, sytuacjach kryzysowych i konfliktów zbrojnych. Rozwiązania prawne
6. Ewidencja i dokumentacja zabytków
7. Ochrona przeciwpożarowa obiektów zabytkowych, w tym zajęcia praktyczne
8. Ochrona dóbr kultury w zadaniach Sił Zbrojnych RP
9. Ochrona obiektów kultury jako stały element ćwiczeń wojskowych
10. Praktyczne ćwiczenia w zakresie ochrony dóbr kultury czasu wojny i pokoju
Podobny zakres tematyczny, choć dostosowany do poszczególnych zespołów, będących uczestnikami kursów, realizowaliśmy w latach następnych. W roku 2001 odbyły się dwa kursy. Pierwszy w maju dla przedstawicieli Wojsk Lądowych, a drugi we wrześniu dla reprezentantów Sił Powietrznych i Marynarki Wojennej RP. Pewnym znakiem czasów, w których żyjemy, ale i współczesnych zagrożeń dla ludności cywilnej i dóbr kultury stał się, dokonany 11 września, w trakcie trwania kursu, atak terrorystyczny na Centrum Światowego Handlu w Nowym Jorku. W roku 2002 i latach następnych organizowaliśmy, już jako Oddział Edukacji Obywatelskiej Departamentu Wychowania i Promocji Obronności MON, jeden kurs rocznie, zawsze w drugiej połowie maja. W roku 2002 dla przedstawicieli Wojewódzkich Sztabów Wojskowych – jednostek najściślej współpracujących z cywilnymi sztabami kryzysowymi, w roku 2003, w związku z podjęciem działań w ramach Polskiego Kontyngentu Wojskowego w ramach misji stabilizacyjnej w Iraku, dla oficerów jednostek CIMIC (współpracy cywilno-wojskowej), a w roku 2004 dla wykładowców humanitarnego prawa konfliktów zbrojnych z akademii, szkół oficerskich i wojskowych ośrodków szkolenia. Kolejny kurs planowany na rok 2005 skierowany będzie do oficerów jednostek rozpoznania, ludzi odpowiedzialnych, w ramach sztabów wojskowych, za przygotowanie informacji, dla dowódcy, o terenie ewentualnych działań i ich realizacji w styczności z ludnością cywilną.
Wśród wykładowców i prelegentów oprócz przedstawicieli środowiska wojskowego znaleźli się najwybitniejsi specjaliści z danych dziedzin, m.in.:
- Pan prof. dr hab. Bronisław ZYSKA z Uniwersytetu Śląskiego;
- Pan prof. dr hab. Jacek PURCHLA - dyrektor Międzynarodowego Centrum Kultury;
- Pan prof. dr hab. Antoni JODŁOWSKI - dyrektor Muzeum Żup Krakowskich;
- Pan dr Piotr MOLSKI - z Politechniki Warszawskiej;
- Pan Tomasz ZAUCHA - wicedyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie;
- Pan mgr inż. Marek BARAŃSKI - Sekretarz Generalny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków, wicedyrektor PKZ "Kraków";
- Pan Juliusz WENDLANDT z Ośrodka Dokumentacji Zabytków;
- Pan płk Grzegorz LESZCZYŃSKI - dyrektor Biura Spraw Obronnych MKiDN;
- Pan płk Krzysztof SAŁACIŃSKI – zastępca, a następnie dyrektor Biura Spraw Obronnych MK.
- Pan Jacek RULEWICZ – dyrektor Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków;
- Pan st. Bryg. Marek PODGÓRSKI – zastępca dyrektora Biura Rozpoznawania Zagrożeń KG PSP;
- Pan Kazimierz Wiktor ZMYSŁOWSKI – Naczelnik Wydziału Szkolenia Obrony Cywilnej i Ochrony Ludności;
- Pan płk rez. Mgr Juliusz ZIELAK - główny specjalista do spraw obronnych;
- Przedstawiciele wojewódzkich konserwatorów zabytków, policji, sztabów kryzysowych, Polskiego Czerwonego Krzyża, Państwowej Straży Pożarnej oraz organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną i upowszechnianiem naszego dziedzictwa narodowego.
Zakończenie kursów było okazją do spotkań z przedstawicielami, władz państwowych odpowiedzialnych za ochronę zabytków w Polsce m.in. Sekretarzem Stanu - Generalnym Konserwatorem Zabytków Panem Ryszardem MIKIŃSKIM, który dokonał także wręczenia zaświadczeń ukończenia szkolenia.
Kursy ukończyły dotychczas 182 osoby, reprezentujących wszystkie rodzaje sił zbrojnych. Spotkania krakowskie stały się jednocześnie forum dyskusji i wymiany poglądów na temat praktyki w realizacji ochrony dóbr kultury w siłach zbrojnych i środowisku cywilnym, jak też kierunków i zakresu przyszłych działań. Wśród wniosków z tych dyskusji warto wymienić:
1. Dalsze popularyzowanie problematyki ochrony dóbr kultury w razie zagrożenia czasu wojny i pokoju - szczególnie wśród kadry dowódczej i sztabów
2. Konieczność wydania materiałów szkoleniowych z zakresu ochrony dóbr kultury przydatnych w procesie szkolenia obywatelskiego żołnierzy i kadry WP
3. Wydanie w odpowiednim nakładzie kompleksowego zestawu polskich norm prawnych z zakresu ochrony dóbr kultury obowiązujących wojsko w czasie wojny i pokoju, wzorem wydanego już zbioru kodyfikacji międzynarodowych
4. Opracowanie i wdrażanie programów szkoleniowych z zakresu ochrony dóbr kultury we wszelkiego rodzaju formach szkolenia wojskowego, a szczególnie w programach szkół oficerskich
5. Wydanie map wojskowych-analogowych jak też na nośnikach elektronicznych, niezbędnych do prowadzenia działań operacyjnych
6. Zorganizowanie konferencji naukowej propagującej ochronę dóbr kultury w siłach zbrojnych
7. Przygotowanie bazy obiektów chronionych na terenie Polski
8. Przygotowanie materiałów szkoleniowych i popularyzatorskich przydatnych w procesie edukacji obywatelskiej realizowanej w wojsku
Z satysfakcją należy stwierdzić, że większość z tych postulatów już została zrealizowana, a część jest w fazie opracowania.